İş Hukuku ve SGK
Fazla Mesaide Yıllık 270 Saat Sınırı: İşverenler İçin 2026 Rehberi
Yıllık 270 saat sınırı çalışan bazında uygulanır. Fazla mesai onayı, günlük 11 saat kuralı, ücret hesaplaması, SGK primleri ve işverenin puantaj yükümlülüklerini örneklerle öğrenin.

Bu rehberden çıkarılacaklar
- Yıllık 270 saatlik fazla çalışma sınırı işyerine değil her işçiye ayrı ayrı uygulanır; aylık 22,5 saat yalnızca yıllık sınırın matematiksel ortalamasıdır.
- İşçinin yazılı onayı alınması ve çalışmanın ücretinin ödenmesi 270 saatlik yasal sınırı kaldırmaz.
- Genel haftalık çalışma sınırı 45 saat, günlük sınır 11 saattir; denkleştirme, gece çalışması ve bazı işlerde özel kurallar bulunur.
- Fazla çalışma %50, fazla sürelerle çalışma %25 zamlı hesaplanır; yasal sınır aşılmış olsa da fiilen doğan ücret alacağı yok sayılmaz.
- Fazla çalışma ücretleri kural olarak 5510 sayılı Kanun m.80 kapsamında prime esas kazanca dahildir; işveren bordro ve SGK beyanını uyumlu tutmalıdır.
- 350 saat fazla çalışma yapılan örnekte ücretin ödenmiş olması 80 saatlik sınır aşımını kaldırmaz; 2026'da 4857 m.104 kapsamında 26.620 TL idari yaptırım riski vardır.
Önemli bilgilendirme
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; mali, hukuki veya yatırım danışmanlığı yerine geçmez. Uygulama; faaliyet konusu, şirket yapısı, kişisel durum ve güncel mevzuata göre değişebilir.
Fazla çalışma ne zaman doğar?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 41. maddesine göre, genel kural olarak haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır. Denkleştirme esasının mevzuata uygun uygulandığı durumlarda bazı haftalarda 45 saat aşılmış olsa bile dönem ortalaması normal haftalık süreyi aşmıyorsa bu çalışmalar ayrıca fazla çalışma sayılmayabilir.
İş sözleşmesiyle haftalık çalışma süresi 45 saatin altında kararlaştırılmışsa, sözleşmedeki süreyi aşan ve 45 saate kadar yapılan çalışmalar 'fazla sürelerle çalışma' olarak adlandırılır. Örneğin haftalık 40 saatlik sözleşmesi olan çalışanın 44 saat çalışması, genel olarak dört saat fazla sürelerle çalışmadır.
270 saatlik yıllık sınır kime uygulanır?
İş Kanunu m.41 ve Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği m.5 uyarınca fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda 270 saati aşamaz. Yönetmelik, sınırın işyerine veya işe değil her bir işçiye ait olduğunu açıkça belirtir.
Örneğin bir çalışan 46 hafta boyunca haftada altı saat fazla çalışırsa toplam 276 saate ulaşır ve yıllık 270 saat sınırını altı saat aşar. Bu hesap yalnızca yıllık toplamı gösterir; günlük çalışma ve dinlenme kurallarına da ayrıca uyulmalıdır.
270 saatin 12'ye bölünmesiyle bulunan aylık 22,5 saat, bağımsız bir aylık yasal tavan değildir. İşveren gerçek fazla çalışma saatlerini çalışan ve yıl bazında izlemelidir.
İşçinin onayı ve ücret ödemesi sınırı kaldırır mı?
Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma için normal koşullarda işçinin yazılı onayı gerekir. Onay sözleşme sırasında veya ihtiyaç doğduğunda alınabilir ve özlük dosyasında saklanır. Zorunlu nedenlerle ve olağanüstü durumlarda yönetmelikte belirtilen onay istisnaları vardır.
Çalışan, verdiği onayı 30 gün önceden yazılı bildirimle geri alabilir. Ancak çalışanın 270 saatin üzerinde çalışmayı kabul etmesi veya işverenin ilgili ücreti ödemesi, bu yasal sınırı ortadan kaldırmaz.
Günlük 11 saat ve gece çalışması sınırları
İş Kanunu m.63 ve İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği kapsamında günlük fiilî çalışma süresi, kural olarak, 11 saati aşamaz. Ara dinlenmeleri çalışma süresine dahil edilmez. Örneğin 09.00-21.00 saatleri arasında işyerinde bulunan ve toplam bir saat gerçek ara dinlenmesi kullanan çalışanın fiilî çalışma süresi 11 saattir.
Gece çalışmasında genel sınır 7,5 saattir. Turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmetlerinde, kanundaki yazılı onay ve diğer şartlarla istisnalar bulunabilir. Sağlık nedeniyle kısa veya sınırlı çalışma öngörülen işler ve özel sektör düzenlemeleri ayrıca incelenmelidir.
Fazla mesai ücreti ve serbest zaman nasıl hesaplanır?
Fazla çalışma ücretinin her saati, normal saatlik ücretin %50 artırılmasıyla; fazla sürelerle çalışmanın her saati ise %25 artırılmasıyla hesaplanır. Normal brüt saatlik ücret 200 TL ise bir saat fazla çalışma karşılığı 300 TL brüttür; beş saat için toplam 1.500 TL brüt ücret ortaya çıkar.
İşçi zamlı ücret yerine serbest zaman kullanmayı tercih ederse yazılı başvuru ve yönetmelik koşulları dikkate alınır. Her fazla çalışma saati için 1 saat 30 dakika, her fazla sürelerle çalışma saati için 1 saat 15 dakika serbest zaman söz konusudur. Hak edilen serbest zaman, altı ay içerisinde ve ücret kesintisi yapılmadan kullandırılır.
270 saat aşılırsa ücret ödenmez mi?
Hayır. Süre sınırının aşılması işverenin çalışma sürelerine ilişkin yükümlülükleri yönünden ayrı bir sorun doğurur; fakat fiilen yapılan ve ispatlanan fazla çalışmanın karşılığının ödenmesini ortadan kaldırmaz.
Fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğu sözleşme hükümleri de sınırsız bir çalışma yetkisi vermez. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 22.06.2026 tarihli E.2026/3235, K.2026/6033 sayılı kararı, bu tür hükümlerin yıllık 270 saat çerçevesinde değerlendirilmesine ilişkindir. Sözleşmenin ve ödeme belgelerinin somut içeriği ayrıca incelenmelidir.
Uygulamalı örnek: Çalışan yılda 350 saat fazla mesai yapmışsa
Bir işçi için yıllık fazla çalışma toplamı 350 saat olsun. İşçi yazılı fazla çalışma onayı vermiş ve 350 saatin tamamının ücreti doğru hesaplanarak bordro ve banka kayıtlarıyla ödenmiş olsun. Bu durumda yıllık 270 saatlik sınır 80 saat aşılmıştır.
Ödemenin yapılması, geçmişteki 80 saatlik sınır aşımını hukuka uygun hâle getirmez. Buna karşılık, gerçekten ve tamamen ödenmiş fazla çalışma ücreti aynı saatler için sırf limit aşıldı diye ikinci kez istenemez. Fiilî çalışma, hesaplama ve ödeme ispatına ilişkin uyuşmazlıklar ayrıca incelenir.
| İnceleme konusu | 350 saatlik örnekte sonuç |
|---|---|
| Yıllık yasal süre | 270 saat; aşım 80 saat |
| İşçinin onayı | Mevcut olsa bile sınır ihlalini gidermez |
| Ücretin ödenmesi | Ücret alacağı riskini azaltır; süre ihlalini kaldırmaz |
| İdari denetim | 4857 m.104 yönünden ceza riski |
| Çekişmeli işten ayrılış | Haklı fesih ve kıdem tazminatı otomatik değil; koşullar incelenir |
İş müfettişi denetiminde 270 saat aşımının cezası nedir?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 41. maddesi ve Fazla Çalışma Yönetmeliği'nin 5. maddesi 270 saatlik üst sınırı belirler. Yıllık sınır aşıldığında, idari para cezası bakımından 102/c ile 104. madde ayrılmalıdır.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2026 ceza tablosunda, m.104 kapsamındaki 'çalışma sürelerine ve buna dair yönetmelik hükümlerine uymamak' fiili için 26.620 TL tutar yer alır. Bu satırda ceza 'her işçi için' olarak gösterilmemiştir. Yıllık 270 saatin aşılmasını ilgili yönetmeliğe aykırılık sayan Sayıştay denetim bulguları da m.104 uyarınca idari para cezası riski bulunduğunu belirtmiştir. Sayıştay bulgusu, her somut olayda cezanın kendiliğinden kesildiği anlamına gelmez; tespit ve yaptırım yetkili idarece yürütülür.
Aynı tabloda m.102/c için 2026 yılı tutarı 4.815 TL'dir ve bu, belirtilen fiiller açısından ilgili her işçi için öngörülmüştür: fazla çalışma ücretinin ödenmemesi, hak edilen serbest zamanın süresinde kullandırılmaması veya gerekli onayın alınmaması. Sırf yıllık 270 saat aşıldı diye, onay ve ödeme tam ise m.102/c cezası otomatik doğmuş sayılmaz.
| 2026 yaptırımı | Kanuni dayanak | Tutar ve kapsam |
|---|---|---|
| Çalışma süreleri / yönetmelik ihlali | 4857 m.104 | 26.620 TL; tabloda işçi başına belirtilmemiş |
| Fazla mesai ücretini ödememe, onay almama veya serbest zamanı kullandırmama | 4857 m.102/c | 4.815 TL; ilgili her işçi için |
İşçi haklı nedenle ayrılırsa kıdem tazminatı kazanır mı?
Yıllık 270 saat sınırının aşılması tek başına her davada otomatik kıdem tazminatı doğurmaz. İşçinin iş sözleşmesini kimin ve hangi gerekçeyle feshettiği, işçinin çalışma düzenine ilişkin itirazları, ücret ödemeleri ve diğer çalışma süresi ihlalleri önemlidir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 04.10.2022 tarihli, E.2021/211, K.2022/1228 sayılı kararında çalışan, uzun süredir aynı çalışma düzeninde çalışmış; yaptığı fazla çalışmaların ücretini almış; çalışma koşullarının değiştirilmesini talep ettiğini ve talebinin kabul edilmediğini ispatlayamamıştır. Hukuk Genel Kurulu, bu somut koşullarda işçinin 4857 m.24/II-f gerekçesiyle gerçekleştirdiği feshin haklı olmadığına ve kıdem tazminatına hak kazanmadığına oy çokluğuyla karar vermiştir.
Bunun aksine işçinin itirazına rağmen fazla çalışmaya zorlanması, çalışma koşullarının ağırlaştırılması, ücretlerin eksik ödenmesi, günlük veya gece çalışma sınırlarının ihlali ya da dinlenme haklarının kullandırılmaması, haklı fesih değerlendirmesini değiştirebilir. 2022 tarihli karar bütün sınır ihlallerini işveren yönünden risksiz hâle getiren genel bir izin değildir.
İşçinin kendi feshi ile işverenin iş sözleşmesini sona erdirmesi birbirinden farklıdır. İşveren feshi, kıdem ve ihbar tazminatı ile iş güvencesi bakımından kendi koşullarıyla değerlendirilir.
SGK yönünden fazla mesai ücretinin durumu
270 saatlik sınırın hukuki dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu değil, 4857 sayılı İş Kanunu'dur. SGK yönünden temel konu, fazla çalışma ücretlerinin prime esas kazanca doğru dahil edilmesidir.
5510 sayılı Kanun m.80'e göre hak edilen ücretler kural olarak hak edildikleri ayın prime esas kazancına dahil edilir; fazla mesai ücreti de ücret niteliğindedir. SGK'nin prime esas kazanç alt ve üst sınırları ve ilgili beyan dönemleri dikkate alınarak bordro, muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile fiili çalışma kayıtları karşılaştırılmalıdır.
Fazla çalışma ücretinin vergisel ve sosyal güvenlik boyutunda uygulanacak kesintileri, ücretin niteliğine ve ilgili dönemin koşullarına göre hesaplanmalıdır.
Aşırı fazla çalışma iş kazasına yol açarsa işverenin riski
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 4. maddesi uyarınca işveren, çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamak ve riskleri önlemek için gerekli organizasyonu kurmakla yükümlüdür. Yoğun veya uzun çalışma, yorgunlukla bağlantılı iş kazası riskleri açısından ayrıca değerlendirilmelidir.
Bir iş kazasında aşırı çalışma ve yorgunluk ile olay arasında nedensellik bağı bulunur ve işverenin kusuru veya mevzuata aykırı davranışı tespit edilirse, somut olayın özelliklerine göre maddi/manevi tazminat ve 5510 sayılı Kanun'un 21. maddesi kapsamında SGK rücu sorumluluğu gündeme gelebilir. Sadece 270 saatin aşılmış olması bu sonuçları kendiliğinden doğurmaz.
Bu nedenle işverenin yalnızca bordro ve ücreti değil, vardiya düzenini, dinlenmeyi ve iş güvenliği önlemlerini de belgelendirmesi gerekir.
İşveren ve mali müşavir için pratik önlem planı
- 350 saatin oluştuğu personelin puantajını, gerçek giriş/çıkış saatlerini ve fazla çalışma onayını tek dosyada toplayın.
- Brüt fazla çalışma ücretlerini, banka ödemelerini, ücret hesap pusulalarını ve MUHSGK bildirimlerini karşılaştırın.
- 270 saate ulaşmış çalışanlar için sonraki vardiyaları yeniden planlayın; gereken iş gücünü farklı personelle veya ek istihdamla karşılayın.
- Günlük 11 saat, gece çalışması, hafta tatili, ara dinlenmesi ve sektör özel kurallarını ayrıca kontrol edin.
- Yazılı itirazları ve çalışma koşullarına ilişkin talepleri kayıt altına alın; somut ihtilaflarda iş hukuku uzmanının görüşünü alın.
- Geçmişte çalışılmış saatleri eksik göstermeyin ve gerçeğe aykırı geriye dönük puantaj/onay düzenlemeyin.
İşveren için uygulanabilir kontrol listesi
- Her çalışan için yazılı fazla çalışma onayı ve varsa geri alma bildirimini özlük dosyasında saklayın.
- İşe giriş, işten çıkış ve gerçek ara dinlenmesi saatlerini gösteren günlük puantaj kayıtlarını tutun.
- İmzalı fazla çalışma belgelerini özlük dosyasında muhafaza edin; bordro ve ücret hesap pusulasında fazla çalışma tutarlarını açık gösterin.
- Her çalışan için yıllık birikimli fazla çalışma toplamını düzenli kontrol edin; 270 saate yaklaşan personel için vardiya planını değiştirin.
- Günlük 11 saat, gece çalışması, hafta tatili ve ara dinlenmesi kurallarını birlikte gözetin.
- Fazla çalışma tutarlarını brüt ücret, yasal kesintiler ve 5510 m.80 kapsamında SGK prime esas kazanç ile mutabık hâle getirin.
Sonuç: Süreyi, ücreti ve kayıtları birlikte yönetin
İşveren bakımından güvenli yaklaşım yalnızca fazla mesaiyi ödemek değildir. İşçi bazında yıllık 270 saat sınırı, günlük azami süre, yazılı onay, dinlenme, bordro ve SGK beyanı bir bütün olarak yönetilmelidir.
Bu kurallar 2026 yılında ilk kez yürürlüğe girmiş yeni bir fazla mesai hakkı değildir; mevcut iş mevzuatının işverenler için önem taşıyan yükümlülükleridir. Somut uyuşmazlık ve sektör uygulamalarında güncel mevzuat ile sözleşme hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
270 saat işyeri için toplam kota mıdır?
Hayır. Sınır her işçi için ayrı uygulanır; bütün personelin fazla mesaisi tek bir işyeri kotasında toplanmaz.
Aylık 22,5 saat kesin üst sınır mıdır?
Hayır. 270/12 hesabı yalnızca ortalamadır. Aylık bağımsız bir 22,5 saat sınırı belirlemez; günlük ve yıllık sınırlamalar ayrıca geçerlidir.
Fazla mesai ücretini ödersem 270 saati aşabilir miyim?
Hayır. Ücret ödemek ve işçinin onayını almak yıllık sınırı kaldırmaz. Sınır aşılmışsa fiilî çalışma için doğan ücret alacağı da yok sayılamaz.
Fazla mesai SGK primine tabi midir?
Kural olarak evet. Fazla mesai ücreti ücret niteliğinde olup 5510 sayılı Kanun m.80 ve prime esas kazanç sınırları çerçevesinde bildirilir.
350 saat fazla mesai yapıldı, ücret tam ödendi: İşveren ceza alır mı?
Yıllık 270 saat sınırı 80 saat aşılmıştır. Yetkili denetimde m.104 kapsamında 2026 yılı için 26.620 TL idari para cezası riski bulunmaktadır; tutar ilgili tabloda işçi başına düzenlenmemiştir. Ücretin ödenmesi ve yazılı onay bu ihlali ortadan kaldırmaz.
270 saati aşan işçi haklı nedenle istifa ederse kıdem tazminatı alır mı?
Otomatik olarak değil. Yargıtay HGK 04.10.2022 tarihli E.2021/211, K.2022/1228 sayılı kararında çalışmanın koşullarına ve ödemeye bakarak somut olaydaki işçinin haklı fesih ve kıdem talebini kabul etmemiştir. Diğer ihlaller ve itirazlar sonucu değiştirebilir.
Ücreti ödenmiş 350 saat için yeniden fazla mesai ücreti ödenir mi?
Doğru hesaplanmış ve gerçekten ödenmiş aynı fazla çalışma ücretinin sırf yasal limit aşıldı diye ikinci kez ödenmesi gerekmez; fiili saat ve hesaplama uyuşmazlıkları ayrıca ele alınır.
270 saat sınırının aşılması halinde hangi 2026 ceza maddeleri farklıdır?
m.104 çalışma süreleri/yönetmelik aykırılığı için 26.620 TL; m.102/c ise fazla çalışma ücretinin ödenmemesi, yazılı onay eksikliği veya serbest zamanın kullandırılmaması gibi belirtilen fiiller için ilgili her işçi başına 4.815 TL öngörür.
Resmî kaynaklar
Son mevzuat kontrolü: 16 Kasım 2026
- 1.4857 sayılı İş Kanunu — TBMM kanun metni (m.41, 63, 68, 69)
- 2.T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı — İş Kanunu Sıkça Sorulan Sorular
- 3.İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği (m.5, 6, 9, 10)
- 4.SGK — Prime Esas Kazanç Miktarları ve 5510 sayılı Kanun m.80
- 5.Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 22.06.2026, E.2026/3235 K.2026/6033 — Fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olması
- 6.Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı — 2026 yılı 4857 sayılı İş Kanunu idari para cezaları
- 7.Sayıştay — İstanbul Asfalt Fabrikaları AŞ 2024 yılı denetim raporu, bulgu 10 (270 saat ve m.104)
- 8.Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — 04.10.2022, E.2021/211, K.2022/1228
- 9.Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı — 6331 sayılı Kanun kapsamında işverenin İSG sorumlulukları
- 10.Sosyal Güvenlik Kurumu — İş kazalarında işverenin 5510 m.21 kapsamındaki sorumluluğu
Mikail Ege
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Muhasebe, vergi, finansal raporlama, finansal danışmanlık, fintech ve ödeme kuruluşları alanlarında çalışmalar yürütmektedir.
İlgili Makaleler
Bilgi ve kaynaklar
Konuya ilişkin diğer rehberleri inceleyin.
Vergi, muhasebe, finans ve şirket süreçleri hakkındaki diğer bilgilendirici yayınlara makaleler bölümünden ulaşabilirsiniz.
Makaleler bölümüne dön →